Business Analysis (BA) là một khái niệm quen thuộc trong giới công nghệ và quản trị, nhưng lại thường xuyên bị hiểu sai. Có người nghĩ BA là viết tài liệu, có người cho rằng BA chỉ tồn tại trong IT, cũng có người gắn BA chặt với một chức danh cụ thể trong tổ chức.
 
Thử hỏi mười người đang làm trong ngành, rất có thể bạn sẽ nhận được mười cách định nghĩa khác nhau về Business Analysis. Điều này không cho thấy BA mơ hồ, mà cho thấy chúng ta đang nhìn nó quá hẹp.
Bởi vì trên thực tế, Business Analysis không chỉ là một vai trò công việc. Ở tầng sâu hơn, nó là một cách tư duy một mindset giúp con người hiểu đúng vấn đề, ra quyết định có cơ sở và tạo ra giá trị bền vững.
Hãy cùng BAC khám phá trong bài viết dưới đây.

1. Business Analysis: từ chức năng sang dịch vụ
Khi Business Analysis được xem là một chức năng, trọng tâm thường nằm ở:
  • Quy trình
  • Biểu mẫu
  • Deliverables
Nhưng khi nhìn BA như một dịch vụ mang lại giá trị, câu hỏi cốt lõi sẽ thay đổi:
  • Stakeholder thật sự cần gì?
  • Vấn đề gốc nằm ở đâu?
  • Kết quả cuối cùng có cải thiện được tình hình hay không?
Business Analysis: từ chức năng sang dịch vụ
 
Tư duy “BA as a service” giúp người làm phân tích tập trung vào outcome thay vì output, linh hoạt điều chỉnh cách tiếp cận theo từng tổ chức, từng bối cảnh cụ thể. Đây cũng là nền tảng để nhiều chuyên gia phát triển sự nghiệp theo hướng T-shaped: có chuyên môn phân tích sâu, đồng thời hiểu rộng về domain, product, data hay UX.
 
Tuy nhiên, cách tiếp cận này chỉ thực sự phát huy ở những tổ chức xem Business Analysis là yếu tố chiến lược, chứ không chỉ là vai trò hỗ trợ kỹ thuật.
 
2. Khi chức danh biến mất, Business Analysis vẫn tồn tại
Sự phổ biến của Agile và Product mindset đã làm thay đổi cách tổ chức đội nhóm. Ở nhiều doanh nghiệp, chức danh Business Analyst không còn xuất hiện rõ ràng, thay vào đó là các vai trò như Product Owner, Scrum Master hay UX Analyst.
 
Nhưng điều quan trọng là: Nhu cầu về Business Analysis chưa bao giờ biến mất. Hàng ngày, rất nhiều người vẫn đang:
 
  • Xác định nhu cầu
  • Phân tích vấn đề
  • So sánh phương án
  • Đánh giá tác động của quyết định
Chỉ khác ở chỗ, những hoạt động đó không còn được gọi tên là “BA”. Thứ bị mất đi không phải là công việc phân tích, mà là sự nhận diện và ghi nhận giá trị của tư duy BA một cách có hệ thống.
 
3. Đừng đồng nhất Business Analysis với Business Analyst
Một trong những rào cản lớn nhất của ngành là việc đồng nhất Business Analysis với người mang chức danh Business Analyst. Khi định nghĩa cả một lĩnh vực bằng một vai trò, phạm vi ảnh hưởng của nó sẽ bị thu hẹp.
 
Business Analysis xuất phát từ IT như một cầu nối giữa business và system, nhưng nếu tiếp tục giam nó trong phạm vi đó, BA rất dễ bị “đổi tên” hoặc hòa tan vào các framework mới. Thế giới không cần ít Business Analyst hơn. Thế giới cần nhiều người suy nghĩ như Business Analyst hơn.
 
4. Business Analysis có mặt ở khắp mọi nơi
Business Analysis không thuộc riêng IT. Nó xuất hiện ở bất kỳ đâu có con người ra quyết định.
  • Một y tá cải thiện luồng bệnh nhân trong phòng khám
  • Một giáo viên điều chỉnh giáo trình dựa trên phản hồi học sinh
  • Một founder cân nhắc chiến lược sản phẩm dựa trên dữ liệu người dùng
Tất cả đều đang phân tích nhu cầu, đánh giá lựa chọn và tối ưu kết quả. Đó chính là Business Analysis trong thực tế, dù không được gọi bằng cái tên chính thức.
 
Nếu nhiều người hơn trong các lĩnh vực khác nhau chủ động phát triển tư duy phân tích và áp dụng các kỹ thuật BA có cấu trúc, chất lượng quyết định trong tổ chức sẽ thay đổi rõ rệt.
 
5. Business Analysis là một mindset
Ở cốt lõi, Business Analysis không phải là một nghề, mà là một thói quen tư duy:
 
  • Dừng lại để hiểu vấn đề trước khi lao vào giải pháp
  • Đặt câu hỏi “tại sao” và “điều gì sẽ xảy ra nếu”
  • Xem xét bối cảnh và giả định
  • Đưa ra quyết định dựa trên hiểu biết, không chỉ sự cấp bách
Tư duy BA giúp con người:
  • Hiểu vấn đề trong ngữ cảnh
  • So sánh phương án một cách có hệ thống
  • Đơn giản hóa sự phức tạp để ra quyết định tốt hơn
Bất kỳ ai cũng có thể học và rèn luyện mindset này thông qua thực hành. Giống như Agile đã vượt ra khỏi phần mềm để trở thành triết lý làm việc chung, Business Analysis hoàn toàn có thể trở thành một kỷ luật tư duy phổ quát.
 
Kết luận: Tương lai của Business Analysis
Tương lai của Business Analyst không nằm ở việc bảo vệ một chức danh hay tranh luận xem ai mới là “BA đúng nghĩa”. Tương lai của nó nằm ở việc lan tỏa một cách tư duy.
 
Khi ngày càng nhiều người biết cách suy nghĩ như Business Analyst:
  • Quyết định sẽ tốt hơn
  • Giao tiếp sẽ rõ ràng hơn
  • Giá trị tạo ra sẽ bền vững hơn
Business Analysis không còn chỉ là một role trong sơ đồ tổ chức. Nó là một mindset giúp con người hiểu sự phức tạp và tạo ra thay đổi có ý nghĩa. Và khi tư duy đó đủ phổ biến, phân tích tốt sẽ không cần gắn nhãn nó đơn giản sẽ là cách mà những công việc tốt được thực hiện. Hãy theo dõi BAC's Blog để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích nhé!
 

Nhu cầu đào tạo doanh nghiệp

BAC là đơn vị đào tạo BA đầu tiên tại Việt Nam. Đối tác chính thức của IIBA quốc tế. Ngoài các khóa học public, BAC còn có các khóa học in house dành riêng cho từng doanh nghiệp. Chương trình được thiết kế riêng theo yêu cầu của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp giải quyết những khó khăn và tư vấn phát triển.
 

CÁC KHOÁ HỌC BUSINESS ANALYST BACs.VN DÀNH CHO BẠN

Khoá học Online:

Khoá học Offline:

Tại Tp.HCM:

Tại Hà Nội:

Tham khảo lịch khai giảng TẤT CẢ các khóa học mới nhất

Ban biên tập nội dung - BAC